Açık Erişim

Timurlu geleneğinin yeniden inşası bağlamında Bâbürlü mirasının Afganistan’daki siyasi ve kültürel etkileri

1 Bağımsız Araştırmacı, Malatya, Türkiye

Abstract

Asya kıtasının jeopolitik açıdan kritik coğrafyalarından biri olan Afganistan, tarih boyunca farklı uygarlıkların karşılaştığı, mücadele ettiği ve birbirine etki ettiği bir geçiş noktasıdır. Bu topraklar, M.Ö. dönemlerden itibaren pek çok medeniyetin egemenliği altına girmiş ve onların geride bıraktıkları siyasî, kültürel ve sosyo-ekonomik miras, bölgenin çok katmanlı tarihî yapısını biçimlendirmiştir. Türk tarihi açısından Afganistan, sadece bir yerleşim alanı olmasının yanında bir etki sahası olarak da ön plana çıkmaktadır. Bu açıdan siyasî, askerî ve ticarî yolların kavşağında yer alan bu coğrafya, birçok Türk devletine ev sahipliği yapmış bu devletlerin iktidar mücadelelerinde ve kültürel etkileşimlerinde kilit bir rol üstlenmiştir. Afgan kazandığı bir alan olmuştur istan’da siyasî ve kültürel anlamda iz bırakan Türk devletlerden biri de Bâbürlüler’dir. Bâbürlüler ile ilgili araştırmalar genel manada Hindistan merkezli bir siyasal oluşum çerçevesinde değerlendirilirken bu devletin tarihsel ve kültürel temellerinin esasen Afganistan coğrafyasında yer alan Kâbil merkezli topraklarda biçimlendiği geri planda kalmaktadır. Bâbür Şah’ın XVI. yüzyılın başlarında Kâbil’i hem Mâverâünnehr siyasî hem de kültürel bir merkez olarak inşa etmesi sadece Hindistan’daki Bâbür hâkimiyetinin başlangıcını hazırlamakla kalmamış esasında Afganistan’ın tarihsel kimliğinin şekillenmesinde belirleyici bir rol oynamıştır. Hazırlanan çalışma da Bâbür tarafından Kâbil merkezli olarak temelleri atılan idarî, kültürel ve mimarî uygulamaların, Afganistan coğrafyasındaki toplulukların tarihsel hafızasında nasıl yer ettiği ve günümüze kadar ulaşan izlerine değinilmiştir.



Keywords

How to Cite

Söylemez, Y. Z. (2024). Timurlu geleneğinin yeniden inşası bağlamında Bâbürlü mirasının Afganistan’daki siyasi ve kültürel etkileri. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 19(37-38), 1–17. https://doi.org/10.70736/timad.2146

References

📄 Ahmed, A. (1995). Hindistan’da İslam Kültürü Çalışmaları. L. Boyacı. (Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları.
📄 Avcı, M. (2021) Bâbür Şah ve Kâbil. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), 605-631. [Crossref]
📄 Bâbür, Z. M. (1970). Baburname (Baburun Hatıratı) I-II-III. R. R. Arat. (Çev.). İstanbul: MEB. Basımevi.
📄 Bayur, Y. H. (1987). Hindistan Tarihi II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
📄 Chandra, S. (2003) Medieval India from Sultanat to the Mughals II. New Delhi: Prınted at Supreme Offset Press.