Açık Erişim

Keşmir’in İslâmlaşma süreci ve Seyyid Ali Hemedânî’nin rolü

1 Inonu University, Malatya, Turkiye ROR

Abstract

Keşmir, tarihsel süreçte Budizm, Hinduizm ve İslâmiyet gibi farklı din ve inançlara ev sahipliği yapmış, stratejik öneme sahip bir bölge olmuştur. Hindistan’ı fetheden İslâm orduları, Keşmir’i ele geçirmek amacıyla çeşitli seferler düzenlemiş; ancak bölgenin zorlu coğrafi koşulları nedeniyle bu girişimler sonuçsuz kalmıştır. Söz konusu coğrafyada İslâmiyet’in kabulü 14. yüzyılın ilk yarısına tekabül etmektedir. Keşmir’de İslâmiyet’in yayılmasında Sühreverdiyye, Kübreviyye, Nakşbendiyye, Rışiyye vc Kadiriyye gibi tasavvuf ekollerinin yanı sıra, Türkistan ve İran’dan bölgeye gelen Sufi evliyaların önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Özellikle Kübreviyye ve Sühreverdiyye tarikatlarına mensup dervişler, İslâm kültürünün Keşmir’de kök salmasında etkili olmuşlardır. Bu süreçte Keşmir’e yerleşen tasavvuf anlayışı, yerel Hindu gelenekleriyle etkileşim içine girerek bölgeye özgü bir tasavvufî ekolün oluşmasına zemin hazırlamıştır. 14. yüzyılın önde gelen mutasavvıflarından Seyyid Ali Hemedânî’nin (1314-1385) bu coğrafyanın İslâmlaşmasında rolü büyüktür. Kübreviyye tarikatı geleneğine mensup bir âlim ve Sufi olan Hemedânî, Keşmir’e gerçekleştirdiği üç seyahat süresince bölgenin dinî, sosyal ve entelektüel yapısını derinden etkilemiştir. Onun faaliyetleri, İslâm’ın Keşmir’de askerî fetihler aracılığıyla değil, tasavvufî ve kültürel etkileşim yoluyla kökleşmesini sağlamıştır. Bu çalışmada, Keşmir’de İslâmiyet’in yayılması ve Seyyid Ali Hemedânî’nin, İran’dan Keşmir’e uzanan tasavvufî yolculuğunun bölgenin İslâmlaşma sürecine olan etkisi incelenecektir.

Keywords

How to Cite

Şeker, S. (2024). Keşmir’in İslâmlaşma süreci ve Seyyid Ali Hemedânî’nin rolü. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 19(37-38), 18–27. https://doi.org/10.70736/timad.2148

References

📄 Ağzı, N. H. (2024). Tasavvuf’un Keşmir’e Girişi ve Rişi Hareketi, [Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi].
📄 Algar, Hamid. (2006). Necmeddîn-i Kübrâ, Diyanet İslam Ansiklopedisi. XXXII. 498-500.
📄 Arslan, A. (2017). Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî Hayatı, Eserleri ve Görüşleri, [Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi].
📄 Arslan, A. (2022). Seyyid Ali Hemedânî’nin “Behremşahiyye” Adlı Eserindeki Vasiyyetleri, International Social Sciences Studies Journal, 8(100), 2427-2431. [Crossref]
📄 Bamzai, P. N. K. (1994). Culture and Political History of Kashmir II: Medieval Kashmir. New Delhi: MD Publications Pvt. Ltd.