Abdullah Kara
1
,
Veysel Karkın
2
,
Oruç Özdemir
3
1
Inönü University, Faculty of Science and Letters, Malatya, Turkiye
2
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay, Türkiye
3
Gaziantep University, Migration Institute, Gaziantep, Turkiye
Abstract
Bu çalışma, göçün kavramsal çerçevesini ve kuramsal yaklaşımlarını Suriye iç savaşı ve Türkiye’ye yönelen Suriyeli göçü örneği üzerinden ele almak amacıyla yapılmıştır. Göç, insanlık tarihi kadar eski bir olgu olup sosyal bilimlerde disiplinler arası bir inceleme alanı olarak günümüzde farklı boyutlarıyla değerlendirilmektedir. Çeşitlilik arz eden göç süreçleri, göç alan ülkelerin kamu düzenini, toplumsal yapısını ve sosyoekonomik dengelerini doğrudan etkilemekte; bu nedenle göç, sosyoloji ve tarih başta olmak üzere çeşitli disiplinlerin ortak araştırma konusu haline gelmiştir. 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı, modern dönemin en büyük kitlesel göç hareketlerinden birini tetiklemiş ve milyonlarca Suriyeli, başta Türkiye olmak üzere komşu ülkelere sığınmıştır. Türkiye, coğrafi konumu ve açık kapı politikası nedeniyle en fazla göç alan ülke olmuş; bu durum kamu düzeni, toplumsal yapı ve ekonomik istikrar üzerinde derin etkiler yaratmıştır. Suriyeli göçmenlerin barınma, eğitim, sağlık ve istihdam alanlarında karşılaştıkları sorunlar, Türkiye’nin göç yönetimi konusunda önemli bir tecrübe kazanmasına yol açmıştır. Göç kuramları açısından bakıldığında, Suriyeli göçü hem itici faktörler (savaş, güvenlik sorunları, insani kriz) hem de çekici faktörler (Türkiye’nin güvenli ortamı, ekonomik imkânlar, sosyal hizmetler) üzerinden açıklanabilir. Bu durum, klasik göç kuramlarının ötesinde insani krizler ve zorunlu göç dinamiklerini içeren yeni yaklaşımların geliştirilmesini gerekli kılmaktadır.
Keywords
Türkiye,zorunlu göç,insani kriz,toplumsal entegrasyon,göç yönetimi
How to Cite
Kara, A., Karkın, V., & Özdemir, O. (2025). Suriye iç savaşı sonrası kitlesel göçün kuramsal çerçevede Türkiye’ye yansımaları. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 20(39-40), 73–100. https://doi.org/10.70736/timad.2178
📄Abadan-Unat, N. (2002). Bitmeyen göç: Konuk işçilikten ulus-ötesi yurttaşlığa. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. [Crossref]
📄Abuhasan, M., (2013). Arap baharı sonrası Suriye’de yaşanan gelişmeler ve Türkiye’nin güvenliğine etkileri, [Polis Akademisi Güvenlik Bilimler Enstitüsü Uluslararası Güvenlik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi], Ankara.
📄Akbulut A., (2021). Geçici koruma statüsündeki suriyelilerin türkiye ekonomisine katılımı ve entegrasyon süreci üzerine bir analiz: İzmir ili örneği, [Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Anabilim Dalı, Doktora Tezi], Sakarya.
📄Al-Khudairy, S. I. A. (2024). Theories of migration: Sociological and conceptual dilemmas. European Journal of Sustainable Development, 13(1), 31–45. [Crossref]
📄Arı, T. (2024a). Göç kuramları ve toplumsal uyum üzerine bir değerlendirme. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 21(45), 3780–3795. [Crossref]
📄Arı, T. (2024b). Göç teorileri ve Suriyeli sığınmacılar bağlamında Türkiye deneyimi. Göç Araştırmaları Dergisi, 10(2), 199–220. [Crossref]
📄Ballyn, S. (2011). The why and the “therefore” of human migration: A brief overview. (Ed. Renes, M.), Lives in Migration: Rupture and Contunity, Australian Studies Centre Publications. 6-15.
📄BMMYK. (1997). Mülteciler ve sığınmacılar. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Yayınları.
📄Castles, S., & Miller, M. J. (2008). The age of migration: International population movements in the modern world (4th ed.). Basingstoke: Palgrave Macmillan. [Crossref]
📄Çağlayan, S. (2006). Göç kuramları, göç ve göçmen ilişkisi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 17, 67–91. [Crossref]
📄Demirtaş, B. (2009). Uluslararası Göç ve Türkiye. Nobel Yayınları.
📄Doğan, K. (2008). Göçmen kaçakçılığı suçu, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
📄Eltis, D., & Richardson, D. (2010). Atlas of the Transatlantic Slave Trade. Yale University Press.
📄Eskioğlu, R. (2019)., Suriye İç Savaşında Küresel Güçlerin Politikaları ve Türkiye, [Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi], Ankara.
📄Faist, T. (2003). The volume and dynamics of international migration and transnational social spaces. Oxford: Oxford University Press.
📄Faist, T. (2003). Uluslaraarsı göç ve ulusaşırı toplumsal alanlar. (Çev: Azat Zana Gündoğan ve Can Acar), Ankara: Bağlam Yayınları.
📄Giddens, A., & Sutton, P. W. (2014). Sociology (8th ed.). Cambridge: Polity Press.
📄Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2015). Göç Terimleri Sözlüğü. Ankara.
📄Güvenç, B. (1999). İnsan ve Kültür, Ankara: Remzi Kitabevi.
📄Güvenç, C., (2021). Arap Baharı Öncesi ve Sonrasına Yönelik Türk Dış Politikası: Tunus, Mısır, Bahreyn ve Yemen Örneği, USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 3(5), 354-381. [Crossref]
📄Güzel, S., & Gencer, A. (2021). Suriyeli sığınmacıların Türkiye’de sosyo-ekonomik uyumu üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(78), 45–60. [Crossref]
📄Hamdo, A. E., (2024). Siyasi coğrafya açısından Suriye iç savaşının değerlendirilmesi, [Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi], Şanlıurfa.
📄Hatton, T. J., & Williamson, J. G. (1998). The Age of Mass Migration. Oxford University Press.
📄Haug, S. (2008). Migration networks and migration decision-making. Journal of ethnic and migration studies, 34(4), 585-605. [Crossref]
📄Heather, P. (2006). The Fall of the Roman Empire. Oxford University Press.
📄Hirschon, R. (Ed.). (2003). Crossing the Aegean. Berghahn Books.
📄IOM, (2009). International Organizationfor Migration. Uluslararası Göç Hukuku Göç Terimleri Sözlüğü. İsviçre. s. 22.
📄İnce, C. (2019). Göç kuramları ve Suriye göçü üzerine bir değerlendirme. OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 2579–2615. [Crossref]
📄Kaplan, Y. (2004). Avrupa Birliğinin iltica taleplerinin kabulü ve yetki konusuna ilişkin yeni standartları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(1-2), 477-496.
📄Kasdemir, B. (2010). Türkiye'de Sığınma Hareketi: Eskişehir Örneği (Master's thesis, Anadolu University (Turkey)).
📄Kılıç, A. (2008). Uluslararası Hukukta Sığınma Hakkı. İstanbul: Beta Yayınları.
📄Kirişci, K. (1996). Is Turkey Becoming a ‘Country of Immigration’? International Migration, 34(3), 451–477.
📄Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47–57. [Crossref]
📄Levitt, P., & Glick Schiller, N. (2004). Conceptualizing simultaneity: A transnational social field perspective on society. International Migration Review, 38(3), 1002–1039. https://www.jstor.org/stable/27645424
📄Massey, D. S., Arango, J., Hugo, G., Kouaouci, A., Pellegrino, A., & Taylor, J. E. (1993). Theories of international migration: A review and appraisal. Population and Development Review, 431-466. [Crossref]
📄Newman, E., & Van Selm, J. (2003). Refugees and forced displacement. International security, human vulnerability and the state. TokyoUnited Nations University Press.
📄Özcan, K. (2017). Türkiye’de Suriyeli göçmenlerin işgücü piyasasına etkileri. Çalışma ve Toplum, 4(55), 185–210.
📄Özlü, Z., Kaya, A., & Yıldız, A. (2017). Sığınmacıların uluslararası koruma süreçleri üzerine bir değerlendirme. Journal of International Social Research, 10(50), 476–482. [Crossref]
📄Pazarcı, H. (2011). Uluslararası Hukuk, Turhan Kitabevi, Ankara.
📄Resmî Gazete (2014). Geçici Koruma Yönetmeliği. Resmî Gazete Tarihi, 22 Ekim 2014 tarih ve 29153 sayılı.
📄Salmaşur, Ö., & Şahin, M. (2020). Arap Baharı ve Suriyeli göçmenler: Türkiye örneği. Göç Araştırmaları Dergisi, 6(2), 45–60. [Crossref]
📄Sawyer, P. (2001). The Oxford Illustrated History of the Vikings. Oxford University Press.
📄Scholten, P. (2022). Introduction to migration studies: An interactive guide to the literatures on migration and diversity. Springer. [Crossref]
📄Somuncu, B. (2006). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik sürecinde uluslararası göç politikası. [Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi]. İzmir URI: http://hdl.handle.net/20.500.12397/11742
📄Somuncu, M. (2006). Göçün disiplinler arası doğası. Coğrafi Bilimler Dergisi, 4(1), 1–12.
📄Stouffer, S. A. (1940). Intervening opportunities: A theory relating mobility and distance. American Sociological Review, 5(6), 845–867. [Crossref]
📄Şimşek, D. (2018). Integration processes of Syrian refugees in Turkey: Class, ethnicity, and gender. Journal of Refugee Studies, 31(3), 1–21. [Crossref]
📄Tansü, Y. E.-Mustafa, M. K., (2020). Baas Partisi ve Arap Baharı, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(31), s. 669-673. [Crossref]
📄Tavas, H. (2015). Göç kuramları üzerine bir değerlendirme. Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 325–340.
📄Tekeli, İ. (2011). Göç ve kentleşme yazıları. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
📄Tekeli, İ. (2011). Göç ve Ötesi. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
📄Ther, P., & Siljak, A. (Eds.). (2001). Redrawing nations: ethnic cleansing in East-Central Europe, 1944-1948 (Vol. 1). Bloomsbury Publishing PLC.
📄Tunca, H. Ö., & Karadağ, A., (2018). Suriye’den Türkiye’ye göç: Tehditler ve fırsatlar, Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 28(2), s. 47-68.
📄Turner, M., Rice, A. M., Fornof, E., & Ribot, J. (2025). Putting migration in context: a review of how theory and methods shape climate-induced migration research findings. Frontiers in Climate, 7, 1549686. [Crossref]
📄Wadycki, W. J. (1975). Stouffer’s model of migration: A comparison of interstate and metropolitan flows. Demography, 12(1), 121–138. https://www.jstor.org/stable/2060737
📄Weatherford, J. (2004). Genghis Khan and the Making of the Modern World. Crown.
📄Yılmaz, M. (2017). Suriye’de iç savaşın toplumsal etkileri. Ortadoğu Analiz, 9(97), 1–15.
📄YUKK. (2013). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 6458.
,
Veysel Karkın
2
