Bu çalışma, Millî Mücadele dönemi komutanlarının İstanbul’dan Anadolu’ya geçiş sürecini hatırat ve günlükler ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, tarih yazımında birincil kaynak olarak kabul edilen hatıraların önemini vurgulamakta, bu eserlerin hem resmi belgelerde bulunmayan ayrıntıları ortaya koyma hem de komutanların düşünce ve duygusal süreçlerini anlama açısından katkısını ortaya koymaktadır. Çalışmada, Mustafa Kemal (Atatürk), Kâzım (Karabekir), Ali Fuad (Cebesoy), İsmet (İnönü), Refet (Bele) paşalar ve Hüseyin Rauf (Orbay) bey gibi önde gelen komutanların hatıraları karşılaştırmalı olarak ele alınmış, bu eserlerde yer alan tarihler, hareket güzergâhları ve olay anlatımları detaylı biçimde analiz edilmiştir. Araştırmanın özgünlüğü, farklı hatıralarda verilen bilgiler arasındaki tutarlılık ve farklılıkların kronolojik ve coğrafi bağlamda değerlendirilmesi ile ortaya konmuştur. Bu bağlamda, hatırat sahiplerinin olayları aktarma biçimleri, kişisel ve siyasi bakış açıları ile öznellikleri eleştirel bir süzgeçten geçirilmiş, karşılaştırmalı okuma yöntemi uygulanmıştır. Yöntem olarak, nitel tarih araştırma teknikleri kullanılmış, veri toplama sürecinde birincil kaynakların yanı sıra ikincil kaynaklardan destek alınmıştır; bu sayede hem hatıraların özgün değeri korunmuş hem de olayların tarihsel bağlamı aydınlatılmıştır. Bulgular, komutanların İstanbul’dan Anadolu’ya geçiş sürecinde karşılaştıkları engelleri, terhis ve atama süreçlerini, güvenlik ve istihbarat konularındaki önlemleri ve halkla temas deneyimlerini ayrıntılarıyla ortaya koymaktadır. Ayrıca, hatıraların yayımlanma zamanlarının ve yazarın olayları hatırlama sürecinin araştırmanın güvenilirliği üzerindeki etkileri de değerlendirilmiştir. Çalışmanın katkısı, Millî Mücadele tarihine ilişkin literatürde hatıraların sunduğu özgün bilgilerin sistematik biçimde derlenmesi ve farklı komutanların deneyimlerinin karşılaştırmalı olarak sunulmasıdır. Bu sayede araştırma, hem tarih bilimi açısından hatıraların önemine işaret etmekte hem de komutanların kişisel perspektifleriyle dönemin siyasi ve toplumsal koşullarını anlamaya katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, hatıralar yalnızca olayların kronolojik kaydı değil, aynı zamanda dönemin ruhunu ve bireysel tecrübeleri yansıtan değerli birer kaynak olarak değerlendirilmiştir.