1
Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Bölümü, Şanlıurfa, 63040, Türkiye
2
Bağımsız Araştırmacı, Tarihçi, Şanlıurfa, 63050, Türkiye
Abstract
Kız Enstitüleri, kızların mesleki ve teknik eğitiminin geliştirilmesinin yanı sıra Türkiye’de kadın kimliğinin inşasında da önemli bir yere sahip olmuştur. Kızları “iyi birer ev hanımı ve iyi birer anne” olarak yetiştirmeyi amaçlayan bu kurumlar aynı zamanda onların iş hayatında da aktif bir rol almalarını sağlayacak şekilde dizayn edilmişlerdir. Cumhuriyet döneminde ilki 1928 yılında İsmet Paşa Kız Enstitüsü adıyla Ankara’da açılmış ve daha sonra yurt çapında yaygınlaştırılmışlardır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde açılan enstitülerden biri de Urfa Kız Enstitüsüdür. Urfa Kız Enstitüsü, 1942’de atılmış ve ilk mezunlarını 1947’de vermiştir. Faaliyette olduğu süre boyunca yalnızca mesleki ve teknik eğitim vermekle kalmamış, düzenlediği sosyal etkinliklerle Urfa halkı ile bir bağ oluşturmuştur. Sergi, defile, temsil, konferans, konser, gezi vb. pek çok etkinliğe ev sahipliği yapan bu okul, Urfa’nın en gözde eğitim kurumlarından biri haline gelmiştir. Bu çalışmanın başlıca amacı da Urfa Kız Enstitüsündeki sosyal etkinlikleri inceleyerek hem okulun hem de Urfa’nın sosyokültürel yaşamına etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmada alan yazın taraması, arşiv incelemesi ve doküman analizi yöntemlerinden faydalanılmıştır. Özellikle ulusal ve yerel basından haber/yazılar derlenerek çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmada, Urfa Kız Enstitüsünün sosyal yaşam bağlamındaki etkinliklerinin yalnızca öğrencilerin eğitim deneyimini zenginleştirmekle kalmayıp aynı zamanda kentin sosyokültürel dokusuna canlılık kazandırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Sosyal Etkinlik,Sosyal Yaşam,Mesleki ve Teknik Eğitim,Urfa,Urfa Kız Enstitüsü
How to Cite
Arslan, M., & Orak, A. (2026). Urfa Kiz Enstitüsünde Sosyal Etkinlikler. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 21, 1–15. https://doi.org/10.70736/timad.2199
📄T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA). 180-9-0-0/239-1193-7. 4. 1946.
📄Urfa Kız Enstitüsü Tasnif Edilmemiş Arşivi. Urfa Kız Enstitüsü Öğretmen ve Memur Sicil Defteri (1942-1950)
📄Süreli yayınlar
📄Akalın, P. (1949, Nisan 15). Sayın Vatandaşlarım. Urfa Postası.
📄Akalın, P. (1949, Şubat 16). Kız Enstitüsünde Yapılan Toplantı. Yenilik.
📄Akgün. (1943, Haziran 5). Kız Enstitüsü Sayın Halkımıza.
📄Akgün. (1943, Son Teşrin 11). Düzeltme.
📄Akgün. (1943, Son Teşrin 8). Şehrimiz Kız Enstitüsünde Güzel Bir Toplantı Yapıldı.
📄Akgün. (1948, Haziran 24). Kız Sanat Enstitüsü Sergisinde 10 Dakika.
📄Akgün. (1952, Haziran 10). Kız Enstitüsünün Sergisi.
📄Akgün. (1953, Haziran 6). İki Okul ve Sergileri.
📄Akyüz, R. (1947, Ekim 6). Urfa’da Okullar Derdi. Yenilik.
📄Barlas, S. (1947, Şubat 11). Kız Enstitümüz ve Urfalı Kızlar. Urfa.
📄Cumhuriyet. (1942, Eylül 30). Yeni Açılacak Kız Sa’nat Okulları.
📄Cumhuriyet. (1946, Şubat 3). Milli Eğitim Bakanlığından .
📄Demokrat Urfa. (1953, Haziran 5). Kız Enstitüsünün Sergisi.
📄Erdem, E. (1954, Haziran 1). Kız Enstitüsünün Sergisi Takdirle Karşılandı. Urfa’nın Sesi.
📄Gündüz, A. (1937, Ağustos 20). Bu Neslin Kızları Yurt İçinde Nasıl Çalışıyor? Tan.
📄Işık. (1942, Eylül 25). Maarif Vekâleti Şehrimizde Bir Kız Enstitüsü Açılmasına Karar Verdi.
📄Kadın Gazetesi. (1947, Nisan 26).
📄Okutan, N. (1958, Haziran 3). Kız Enstitüsü Gecesi Gayet Güzel Geçti. Demokrat Urfa.
📄Özbek, C. (1947, Aralık 31). Okul-Aile Birliklerine Karşı İlgi. Yenilik.
📄Saraç, C. (1947, Nisan 11). Tarihi, Bugünkü Durumu ve Derdlerile Urfa. Cumhuriyet.
📄Son Posta. (1944, Temmuz 15). Urfa Kız Enstitüsü Güzel Bir Sergi Vücude Getirdi.
📄Tan. (1941, Eylül 27 ). Kızlar İçin Teknik Tahsil Meselesi.
📄Ulus. (1943, Şubat 20). Mesleki Tedrisatta Yapılan Nakiller.
📄Ulus. (1945, Mayıs 7). Urfa Kız Enstitüsünün Verdiği Temsil.
📄Ulus. (1946, Mart 30). M. Eğitim Bakanı Urfa Köylerini Gezdi.
📄Ulus. (1947, Haziran 29 ). Urfa Kız Enstitüsü Sergi Açıldı.
📄Ulus. (1952, Temmuz 13). Maarifte Yapılan Yeni Tayinler.
📄Urfa Valiliği. (1968). 1967 Urfa İl Yıllığı. Sivas: Doğuş Matbaası.
📄Urfa. (1947, Aralık 9). Kız Enstitümüz Okul Aile Birliği Toplantısı Yapıldı.
📄Urfa. (1947, Nisan 11). Kız Enstitümüzde Yapılan Geçit.
📄Urfa. (1947A, Temmuz 1). Kız Enstitüsü Mezunları Arasında Açılan Sınav.
📄Urfa. (1947B, Temmuz 1). Kız ve Erkek Sanat Enstitülerimizin Yıllık Sergileri.
📄Urfa. (1947, Temmuz 8). Kız Enstitümüzün Sergisi Kapandı .
📄Urfa. (1948, Mart 23). Enstitü Öğrencilerimizin Gaziantep Gezileri.
📄Urfa. (1948, Nisan 6). Kız Enstitümüzün Müsameresi Gayet Başarılı Oldu.
📄Urfa. (1948, Şubat 3). Kız Enstitümüzde Diploma Dağıtımı.
📄Urfa. (1949, Haziran 21). Kız Enstitümüzün Yıllık Sergisi.
📄Urfanın Sesi. (1955, Nisan 23). Kız Enstitüsünün Müsameresi.
📄Urfanın Sesi. (1956A, Kasım 20). Kız Enstitüsü Okul Aile Birliği Topladı .
📄Urfanın Sesi. (1956B, Kasım 20). Kız Enstitüsü Okul Aile Birliğinin Fakir Talebelere Yardımı.
📄Urfanın Sesi. (1957, Aralık 17). Kız Enstitüsü Aile Gecesi.
📄Urfanın Sesi. (1957, Aralık 27). Kız Enstitüsü Okul-Aile Birliğinin Faaliyeti .
📄Ülgen, S. (1948, Mart 31). Eğitim Aile Toplantısı. Yenilik.
📄Ünsal, B. (1949, Haziran 23). Urfa Kız Enstitüsünün Sergisi Münasebetile. Urfa.
📄Yeni Urfa. (1952, Haziran 13). Kız Enstitüsünün Sergisi Beğenildi .
📄Yeni Urfa. (1952, Ocak 28). Kız Enstitümüzde Yapılacak Aile Toplantısı.
📄Yeni Urfa. (1960, Kasım 8). Kız Enstitüsünün Büyük Konseri.
📄Yeni Urfa. (1961, Kasım 1). Kız ve Erkek Teknik Okullarının 100 cü Yıl Dönümü Kutlandı.
📄Yeni Urfa. (1961, Ocak 7). Kız Enstitüsü Sergisi.
📄Yenilik. (1939, Mart 10). Talebenin Mektep İçindeki Vaziyeti.
📄Yenilik. (1942, Eylül 28). Vilâyetimiz İçin Çok Hayırlı Faydalı Bir İş Şehrimizde Kız Enstitüsü Açıldı.
📄Yenilik. (1943, Ağustos 30). Kız Enstitüsünde.
📄Yenilik. (1943, Haziran 2). Kız Enstitümüzün ve Akşam Kız Sanat Okulunun Sergisi.
📄Yenilik. (1946, Mart 8). Kız Enstitümüzün Konferansları.
📄Yenilik. (1947, Aralık 15). Kız Enstitümüz Okul- Aile B. Toplantısı.
📄Yenilik. (1947A, Temmuz 1). Kız Enstitümüzde Nakıl ve Tayinler .
📄Yenilik. (1947B, Temmuz 1). Kız Enstitüsünün Sergisi Açıldı.
📄Yenilik. (1948, Aralık 24). Kız E. Yapılan Toplantı Münasebetiyle.
📄Yenilik. (1948, Aralık 24). Urfa’yı Ziyaret Eden Komşu Devlet Dostlarımız .
📄Yenilik. (1948, Mart 31). Kız Enstitümüz Müsamere Verecek.
📄Yenilik. (1948, Mayıs 11). Kız Enstitümüzün Defilesi.
📄Yenilik. (1948, Nisan 30). Kız Enstitümüz Müfettişi.
📄Yenilik. (1948, Nisan 6). Kız Enstitümüzün Müsameresi.
📄Yenilik. (1949, Ekim 12). Kız Enstitüsünde Kadınlar İçin Kurs Açıldı .
📄Yenilik. (1949, Haziran 22). Kız Enstitüsünün Yıllık Sergisi.
📄Yenilik. (1949, Kasım 19). Kız Sanat Enstitümüzün 7’inci Yıl Dönümü.
📄Yenilik. (1950, Ocak 18). K. Ens. Okul-Aile Birliği Toplantısında Md. Yardımcısı P. Akalı’nın Okuduğu Rapor.
📄Araştırma eserleri
📄Akşit, E. E. (2012). Kızların Sessizliği Kız Enstitülerinin Uzun Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.
📄Bayram, E. (2011). Tarihi, Kültürü, Geleneği ve Eğitimiyle Kız Enstitüleri (Cumhuriyetin Kızları). İstanbul: Akis Kitap.
📄Coşkun, B. (2010). Halide Nusret Zorlutuna -Hayatı-Eserleri-Fikirleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.ç ,
📄Demirel, B. (2020). Tek Parti Döneminde Urfa (1923-1950). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Doğan, A., & Kılınç, M. (2020). Cumhuriyet Dönemi Türk Kadınının Modernleşmesinde Öncü Bir Kurum: İsmet Paşa Kız Enstitüsü Ankara (1928-1938)”. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(29), 2371-2389. [Crossref]
📄Doğramacı, E. (1992). Türkiye’de Kadının Dünü ve Bugünü. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
📄Esenel, M. (1999). Geç Kalmış Kitap- 1940’lı Yıllarda Anadolu Köylerinde Araştırmalar ve Yaşadığım Çevreden İzlenimler. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
📄Eser, G. (2015). Cumhuriyet Döneminde Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi: Urfa Halkevi Örneği. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 1176-1184. [Crossref]
📄Eser, G. (2016A). Halkevi’nde Güzel Sanatlar Çalışması: Urfa Halkevi Örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 630-640. [Crossref]
📄Eser, G. (2016B). Türkiye’de Kadın Kimliğinin İnşasında Kız Enstitüleri ve Köy Enstitüleri. Akademik Düzlemde Köy Enstitüsü Sempozyumu. İzmir: Dikili Belediyesi Kültür Yayını.
📄Eser, G. (2020). Göl Köy Enstitüsü’nde kız öğrencilere yönelik mesleki ve teknik eğitim: Uygulamalarıyla köy ev ve el sanatları (1940-1944). Tarih ve Gelecek Dergisi, 6(4), 1464-1486. [Crossref]
📄Eser, G., & Orak, A. (2015). Cumhuriyet Dönemi kadın eğitiminde bir atılım: Urfa Kız Enstitüsü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(41), 421-440. [Crossref]
📄Eser, G., & Orak, A. (2016). Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin geliştirilmesinde öncü bir kurum: Urfa Erkek Sanat Enstitüsü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(46), 185-199. [Crossref]
📄Gök, F. (1999). Kız Enstitüleri: “Ev Kadını Yetiştiren Asri Bir Müessese”. 75 Yılda Eğitim. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
📄Gürol, P. (2003). Building for Women`s Education During the Early Republican Period in Turkey İsmet Paşa Girl`s Institute in Ankara in the 1930s. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Kazaz, F. B. (2025). Bilmeden Tarih Olmuşuz. Gaziantep: Gazikültür Yayınları.
📄Kurtça, H. (1948). Olaylar. Gazi Eğitim Enstitüsü Meslek Dergisi.
📄Maarif Vekâleti Mesleki ve Teknik İstatistik - Yayım Müdürlüğü. (1962). Kız Sanat Enstitüleri. İstanbul: Matbaacılık Okulu.
📄Milli Eğitim Bakanlığı. (1945). Kız Teknik Öğretim. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
📄Milli Eğitim Bakanlığı. (1961). Türkiye’de 100 Yıllık Mesleki ve Teknik Öğretim. Ankara: MEB Mesleki ve Teknik Öğretim Müsteşarlığı Yayınları.
📄Orak, A. (2015). II. Dünya Savaşı Sürecinde Urfa (1939-1945). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Özalp, R. (1956). Rakamlarla Türkiye’de Mesleki ve Teknik Öğretim- I- (Orta Dereceli Okullar). Ankara: Maarif Basımevi.
📄Paydaş, K., & Toraman, K. (2024). Yerel basın ışığında cumhuriyet valilerinden Atıf Ulusoğlu Dönemi’nde Urfa (1936-1937). TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 65-82. [Crossref]
📄Sezer Arığ, A. (2014). Türkiye’de Kız Enstitüleri: Gelenekten Geleceğe. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, (20), 193-215. https://izlik.org/JA62GW69XC
📄Soydan, A. (2013). Kadın kimliğinin oluşması çerçevesinde mesleki teknik eğitim (Cumhuriyet İdeolojisinin Kuruluş Sürecinde Kız Enstitüleri 1923-1940). Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, (1), 269-287. https://izlik.org/JA39DK99KD
📄T.C. Genelkurmay Başkanlığı. (2010). Türk İstiklal Harbine Katılan Alay ve Tugay Komutanlarının Biyografileri. Ankara: Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
📄T.C. Maarif Vekilliği. (1941). Teknik Öğretim Hakkında Rapor. Ankara: Maarif Matbaası.
📄Tanık, İ. H. (2019). Demokrat Parti Döneminde Urfa (1950-1960). [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Toktaş, Ş. (1997). Gender Awerness: A study of Women Teachers and Academicians Who are Graduetes of ‘Girls’ İnstitutes 1960-1970. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Yıldırım, Y. (2016). Yeni Türkiye’nin Yapılanma Sürecinde Halkevleri’nin Rolü ve Urfa Halkevi Örneği (1934- 1951). ). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
📄Yıldırım, Y. (2019). Urfa Halkevi (1934-1951). Ankara: Nobel Akademik Eserler.
,
Abdullah Orak
2
