Açık Erişim

Tefsir Telifinde Hibrit Modelin İmkânı

1 Temel İslam Bilimleri Bölümü, Iğdır Üniversitesi, Iğdır, 76000, Türkiye ROR

Abstract

Bu makale, tefsir geleneğindeki tefsir yazım modellerini yeniden değerlendirerek hibrit tefsir modelinin imkânını teorik zeminde tartışmayı amaçlamaktadır. Tefsir literatüründe uzun süre boyunca tefsir telifinde müfessirin bireysel ilmî otoritesi belirleyici olmuştur. Buna mukabil klasik dönemde ortaya çıkan ortak yazarlı tefsir örnekleri genellikle müfessirin vefatı sebebiyle öğrencileri veya yakın çevresi tarafından tamamlanan tefsirlerdir. Heyet tefsirleri ise modern döneme kadar oldukça azdır. Ancak modern döneme gelindiğinde hem ortak yazarlı tefsirlerin hem de heyet tarafından hazırlanan tefsir çalışmalarının sayısında belirgin bir artış görülmektedir. Zira günümüzde heyet tefsirlerinin yazılması birçok kurum ve araştırmacı tarafından tavsiye edilen bir telif yöntemi olmuştur. Bu durum, tek yazarlı müfessir merkezli tefsir telifi anlayışının dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Çalışmada tarihsel süreçte ortaya çıkan ortak yazarlı ve heyet tefsirleri, hibrit tefsir modelinin teorik altyapısını oluşturan örnekler olarak ele alınmıştır. Araştırma nitel ve teorik bir yaklaşıma dayanmaktadır. Çünkü tefsir dünyasında doğrudan bir hibrit tefsir örneği bulunmamaktadır. Bundan dolayı daha çok kavramsal ve kısmen metodolojik bir çerçeve geliştirilmiştir. Bu bağlamda hibrit tefsir modelinin paydaşları iç paydaşlar ve dış paydaşlar şeklinde iki grupta değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, tefsirin ana öznesinin insan olduğu ve özellikle müfessir olmaya devam edeceği; buna karşılık yapay zekâ ve dijital veri işleme sistemlerinin telif sürecine önemli ölçüde destek sağlayabileceği tespit edilmiştir.

Keywords

How to Cite

Demirkol, N. (2026). Tefsir Telifinde Hibrit Modelin İmkânı. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 21, 1–11. https://doi.org/10.70736/timad.2311

References

📄 Abduh, M., & Rızâ, R. (1990). Tefsîru’l-Kur’âni’l-hakîm (Tefsîru’l-Menâr).
📄 Ateş, S. (1974). İşarî tefsir okulu. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
📄 Beydâvî, N. E. S. M. (1998). Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî.
📄 Bilmen, Ö. N. (2018). Büyük tefsir tarihi (Tabakātu’l-müfessirîn) (A. Hatip, Çev.). Semerkand Yayınları.
📄 Birışık, A. (2001). Hind altkıtası düşünce ve tefsir ekolleri. İnsan Yayınları.