Açık Erişim

Selçuklu Mimarlığı Neyi İfade Eder? “Selçuklu” Mimarlığının Üslupsal ve Anlamsal Okunabilirliğinde Muğlâklık

1 Cumhuriyet Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü
2 Cumhuriyet Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü

Abstract

Tarihsel süreçler arasından bir dönem referans alarak yapılan ‘Bizans’, ‘Selçuklu’, ‘Beylik’, Osmanlı’ gibi nitelemeler, icat edilen dönemin mirasları arasında kurulan çeşitli benzerlikler üzerinden donuk ve hantal ilişkiler ağı oluşturmaktadır. Homojenleştirilmiş ve idealize edilmiş tarihsel mirasta mimarlık aracılığıyla yapılan ‘okuma’ların temel başvuru kaynağı ise genelde üslup olmuştur. Bu metin, mimarlığın tarihsel bilgisinin üretilmesi açısından, üslup kavramını yeniden çerçevelemenin yollarını araştırmaktadır. Üslup gibi genelleştiren bir okuma biçiminin özeleştirisi bağlamında, herhangi bir döneme yoğunlaşarak yapılacak sınamaların, hem daha verimli çıkarımlar üretmek açısından uygun bilgi alanlarını hem de tek çizgi üzerinde ilerlemeyen zamansal kesitler aracılığıyla mekânsal izleklerin sunulduğu gerilim hatlarını barındırdığı düşünülmektedir. Dolayısıyla, üslup fikrini basit bir ‘okuma’ biçiminden mimarlığın salt kendisini ifade eden bir tür transpozisyona dönüştürürken, hem akademik kanonun anlatılarına hem de günümüzün popüler söylemlerine konu olan bir genel geçer nitelemeden yararlanılacaktır. Akışkan bir kültür ortamının hantal bir ilişkiler ağına indirgendiği ‘Selçuklu’ nitelemesinin tanımladığı üslup kavramının nasıl bir çeviriye karşılık gelmesi gerektiği ve uzantıları doğrultusunda ‘Selçuklu’nun ne derecede muğlak bir sıfat olduğu araştırılacaktır.

Keywords

How to Cite

TUZTAŞI, Y. D. D. U., & KOÇ, A. G. P. (2016). Selçuklu Mimarlığı Neyi İfade Eder? “Selçuklu” Mimarlığının Üslupsal ve Anlamsal Okunabilirliğinde Muğlâklık. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 113–124. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1811

References

📄 ACKERMAN, J.S., 1962, “A Theory of Style”, The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 20(3), ss. 227-237.
📄 AKIN, G., 2000, “Osmanlı Mimarlığı İle Diğer Sanatlar Arasındaki “Farklı Dil” Sorunu Üzerine Düşünceler”, Celal Esad Arseven Anısına Sanat Tarihi Semineri Bildirileri (7-10 Mart 1994), Mimar Sinan Üniversitesi Matbaası.
📄 BLESSING, P. D., 2012, “Reframing the Lands of Rum: Architecture and Style in Eastern Anatolia, 1240-1320”, Princeton University, Department of Art and Archaeology, Doktora Tezi.
📄 BOZDOĞAN, S., NECİPOĞLU, G., 2007, “Entangled Discourses: Scrutinizing Orientalist and Nationalist Legacies in the Architectural Historiography of the “Lands of Rum””, Muqarnas, XXIV,ss. 1-6.
📄 CRANE, H., 1993, “Notes on Saldjuq Architectural Patronage in Thirteenth Century Anatolia”, Journal of the Economic and Social History of the Orient, 36(1), ss.1-57.