1
Batman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü
Abstract
İran Moğolları ve Batı Moğolları olarak da anılan İlhanlılar, İran coğrafyasını ele geçirip devletlerini sağlamlaştırdıktan sonra bu bölgenin gelişmesi için çaba sarf etmişler. Bu ilk başlarda bu devletin diğer uluslar ve devletler ile savaş halinde olduğu için çok belirgin değildir. Ancak İlhanlıların en parlak dönemini Gâzân Han devrinde ekonominin gelişmesi, halk refahının artması, yollarda emniyetin sağlanması, ülkenin imarı, bilimin önceki dönmelere göre daha önemsenmesi ve birçok hususta ülkede yapılan reformlar ile görmekteyiz. İlhanlılar iktidarlarını ilk kurulduğu günlerden beri en önem verdiği bir konu da tarih yazıcılığıdır. Moğolların İran’ı istilasının ardından buradaki tarih yazıcılığı geleneği önemli ölçüde değişme uğramıştır. Biz bu çalışmamızda İlhanlılar Dönemi’nde İran coğrafyasında yazılan tarihi kitapların özellikleri üzerinde duracağız. Ayrıca bu dönemin sonraki döneme etkisi anlatılacak ve Timurlu Dönemi tarih yazıcılı ile karşılaştıracağız. Bu konuya girmeden önce İran coğrafyasında bu devirden önceki tarih yazıcılığına da göz atacağız.
Keywords
tarih yazıcılığı,ilhanlı dönemi,ilhanlı müverrihleri,gâzân han,cami’ü’t-tevârîh
How to Cite
HESAMİPOUR KHELEJANİ, A. (2018). İlhanlılar Döneminde Tarih Yazıcılığı. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 13(25), 95–108. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1852
📄CAHEN, C., 1969, “Selçuklu Devri Tarih Yazıcılığı”, Çev: Nejat Kaymaz, Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı 12, Ankara, ss. 193-221.
📄---------------, 1975, “Selçuklu Devri Tarih Yazıcılığı”, Çev: İsmet Kayaoğlu, Mehmet Dağ, İslam İlimleri Enstitüsü Dergisi, Sayı 2, Ankara, ss. 175-198.
📄İBNÜ'L-FUVATÎ, K. E. Â., 1374 hş.(1415 h.), “Mecma'u'l-Âdâb fî Mu'cemi'l-Elkâb”, Cilt 3, Tahkik: Muhammed el-Kazım, Vezâret-i Ferheng ve İrşâd-ı İslâmî yayınları, Tahran.
📄KURT, H., 2010, “Tâhirîler”, TDVİA, Cilt 39, İstanbul, ss. 403-404.
📄KURTULUŞ, R., 2010, “Şebânkâreî”, TDVİA, Cilt 38, İstanbul, ss. 390-391.
📄MENGI, M., 1999, “Eski Türk Edebiyatı Tarihi”, Ankara.
📄MERÇIL, E., 1986, “Vassȃf”, İA, Cilt 13, İstanbul, ss. 232-234.
📄----------, 1992, “Büveyhîler”, TDVİA, Cilt 6, İstanbul, ss. 496-500.
📄----------, 2008, “Saffârîler”, TDVİA, Cilt 35, İstanbul, ss. 464-465.
📄----------, 2013, “Ziyârîler”, TDVİA, Cilt 44, İstanbul, ss. 498-499.
📄MURTAZAVÎ, M., 1370 hş., “Mesail-i Âsr-ı İlhânân”, Âgâh yay, Tahran.
📄MÜDEBBIRÎ, M., 1382 hş., “Fevâîd-i Luğavî-i Gâzân-Nâme-i Manzûm”, Nâme-i Ferhengistân, Sayı 22, Tahran, ss. 38-61.
📄NEVAYÎ, Â., 2002, “Timurlular Devri Tarih Kaynakları”, İran ve Türkiye Arasındaki Tarihi ve Kültürel İlişkiler Konulu Makaleler Mecmuası 1, Tahran-Ankara, ss. 71-72.
📄ÖRS, D., 2002, “Kâşânî”, TDVİA, Cilt 25, İstanbul, ss. 4-5.
📄ÖZAYDIN, A., 1992, “Beyhakȋ, Âli b. Zeyd”, TDVİA, Cilt 6, İstanbul, ss. 62-63.
📄-----------, 1997, “Hamdullah el-Müstevfî”, TDVİA, Cilt 15, İstanbul, ss. 454-455.
📄ÖZGÜDENLI, O. G., 2008, “Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî”, TDVİA, Cilt 35, İstanbul, ss. 19-21.
📄------------, 2012, “Vassâf”, TDVİA, C.ilt 42, İstanbul, ss. 558-559.
📄ŞEŞEN, R., 1998, “Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı”, İstanbul.
📄TACÜ’S-SELMÂNÎ, 1988, “Târîhnâme”, Çev: İsmail Aka, Ankara.
📄TOGAN, Z. V., 1964, “Reşidüddȋn”, İA, Cilt 9, İstanbul, ss. 705-712.
📄UYGUR, H., 1393 hş., “Tashîh-i İntikâdî-i Nüsha-i Hatti-i Çengiz-Nâme ya Şahenşah-Nâme”, Tahran Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümü, Tahran, Basılmamış doktora tezi.
📄ÜREKLİ, M., 1993, “Celâyirliler”, TDVİA, Cilt 7, İstanbul, ss. 264-265.