1
Batman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü
Abstract
Tasavvuf kurumları, İslâm coğrafyasında bilim ve kültürün gelişmesine katkı sağlamış, insanların bir araya gelerek sosyal bağlarının kuvvetlenmesine vesile olmuştur. Ancak XVII. asırdan itibaren gözle görülür bozulmalar başlamıştır. Osmanlı modernleşme uğraşıları sırasında revize edilmeye çalışılsalar da istenilen neticelere bir türlü ulaşılamamıştır. XX. Yüzyılın başında İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin bazı üyeleriyle beraber bu kurumların Türk Devrimi’nin mimarlarıyla bir şekilde yolları kesişmiştir. Tekke ve benzeri kurumlarda vakit geçiren birçok kişinin gerek I. Dünya Savaşı gerekse Milli Mücadele yıllarında yurt savunmasına destekçi oldukları inkâr edilemez bir gerçektir. Cumhuriyetin ilanından sonra devrimci kadro ve tarikat ehli farklı gruplarda yer almıştır. 1925 Şeyh Said isyanından sonra ilişkiler büsbütün kopmuş ve aynı yıl tekke, türbe ve zaviyelerin kapatılmasına karar verilmiştir. Daha sonraki yıllarda bu müesseseler farklı isimlerle tekrar sosyal dokuda yer almaya çalışsa da eski güçlerine kavuşamamışlardır. 1930’lu yıllarla birlikte Cumhuriyet hükümetleri, tarikat kurumlarını ya satışa çıkarmış ya da önemine binaen tadil ettirmiştir.
Keywords
Tarikat,Tekke,Şeyh Said,Cumhuriyet Hükümetleri
How to Cite
ÖZTEKE, Öğr. G. F. . (2017). Türk Devriminin Tasavvuf Kurumlarıyla Kesişen Yolları. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 12(23), 213–230. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1832
📄GÜNEŞ, Ş., 2012, “Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Araştırmaları Dergisi”, Sayı: 52, s. 109 ve 110.
📄İMECE, M. S., 1975, “Atatürk’ün Şapka Devriminde Kastamonu ve İnebolu Gezileri”, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara.
📄İNÖNÜ, İ., 2006, “Hatıralar”, Bilgi Yayınevi, İstanbul.
📄İPEKÇİ, A., 2013, “İnönü Atatürk’ü Anlatıyor”, Ka Kitap, İstanbul.
📄İZBUDAK, V. Ç., 1946, “Hatıralarım”, Türkiye Yayınevi, Ankara.
📄İZBUDAK, V. Ç., 2009, “Tekkeden Meclise Sıradışı Bir Çelebi’nin Anıları”, Timaş Yayınları, İstanbul.
📄JASCKHE, G., 1972, “Yeni Türkiye’de İslâmlık”, Bilgi Yayınevi, Ankara.
📄KARA, İ., 2012, “Cumhuriyet Türkiye’sinde Bir Mesele Olarak İslâm”, Dergah Yayınları, İstanbul.
📄KARA, M., 1999, “Din Hayat ve Sanat Açısından Tekkeler ve Zaviyeler”, Dergah Yayınları, İstanbul.
📄KARA, M., 2010, “Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi”, Dergâh Yayınları, İstanbul.
📄KARPAT. K., 2005, “İslâm’ın Siyasallaşması”, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
📄KISLING, H. J., 1994, “Osmanlı İmparatorluğunda Derviş Tarikatlarının Sosyolojik ve Eğitsel Rolleri”, (Çev: Bünyamin Solmaz), Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı:5, s. 347
📄KORLAELÇİ, M., 2011, “Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce”, İletişim Yayınları, İstanbul, Cilt: 1, s. 214-222.
📄KÖSTÜKLÜ, N., 2005, “Vatan Savunmasında Mevlevihaneler (Balkan Savaşlarından Milli Mücadeleye)”, Çizgi Kitabevi, Konya.
📄KUTAY, C., 1974, “Kurtuluşun ve Cumhuriyet’in Manevi Mimarları”, TC. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara.
📄MARDİN, Ş., 2010, “Türkiye’de Din ve Siyaset”, İletişim Yayıncılık, İstanbul.
📄OCAK, A. Y., 2014, “Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler”, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
📄OKUMUŞ, E., 2005, “Klasik Dönem Osmanlı Devleti’nde Din-Devlet İlişkisi”, Lotus Yayıncılık, Ankara.
📄SARIKOYUNCU, A., 2012, “Milli Mücadele’de Din Adamları”, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, Cilt: 1, s. 144.
📄ŞİMŞEK, H. İ., 2006, “Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, Çorum, Cilt: 5, Sayı: 9, s. 14.
📄TANERİ, A., 1987, “Mevlana Ailesinde Türk Milleti ve Devleti Fikri”, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
📄TANÖR, B., 2016, “Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri”, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
📄TUNÇAY, M., 2005, “Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Döneminin Kurulması 1923-1931”, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
📄YALTKAYA, Ş., 1943, “Eski Türk Ananelerinin Bazı Dini Müesseselere Tesirleri” İkinci Türk Tarih Kongresi, İstanbul:20-25 Eylül 137, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
📄ZÜRCHER, E. J., 2015, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Siyasi Muhalefet Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924-1925)”, İletişim Yayıncılık, İstanbul.