Açık Erişim

Ortaçağ Türk-İslâm Dünyasında Mizahın Seyirlik ve Dilbaz Ustaları: Saray Maskaraları

1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı

Abstract

Maskaralar taklit, hikâye, şaka, alay ve yergi yoluyla içinde bulundukları ortamı neşelendiren, hizmetine girdikleri kişileri eğlendiren güldürü ustaları ve oyuncularıydılar. Kıvrak bir zekâya sahip oldukları aktarılan hikâyelere bakılarak kolayca anlaşılabilir. Kaynaklarda maskaradan başka soytarı, cüce, delkak, mudhik kelimeleri de geçmektedir. Maskaralığın tarihi ise çok eski çağlara kadar gider. Geçimlerini, meslek haline getirdikleri bu iş ile sağlayan maskaralar, firavunların sarayında, Avrupa’da eğlencelerde, tiyatroda ve gerek batı gerekse doğuda saraylarda görülmüşlerdir. Araştırmanın amacı Ortaçağ Türk-İslâm dünyasında bir meslek olarak maskaralık ve maskaralar hakkında bilgi vererek özellikle hükümdarların hizmetine giren maskaraların hükümdarlarla olan ilişkilerine ışık tutmaktır. Çalışma sonucunda, maskaraların güç, otorite ve servet sahibi kişilerin, bilhassa hükümdarların hizmetine girdikleri, onlara son derece yakın oldukları, şakalarından, söz ve taklitlerinden dolayı mazur görüldükleri ve cezalandırılmadıkları ortaya konulmuştur. Cüretkârlık mesleklerinin olmazsa olmazıydı. Ancak yine de az olmakla birlikte uyarı veya ceza aldıklarını gördüğümüz maskaralar vardır. Onlar bizden önceki dünyanın eğlence hayatının önemli bir parçasıydılar.

Keywords

How to Cite

ORUÇ, Z. (2018). Ortaçağ Türk-İslâm Dünyasında Mizahın Seyirlik ve Dilbaz Ustaları: Saray Maskaraları. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 145–162. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1880

References

📄 AHMED B. MAHMUD, 1977, Selçuk-Nâme, cilt: I-II, hazırlayan: Erdoğan Merçil, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul.
📄 AND, M., 1982, Osmanlı Şenliklerinde Türk Sanatları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.
📄 _______, 1999, “Soytarı: Tiyatronun Yaşam Suyu”, Sanat Dünyamız, sayı: 74, kış, s. 127-135.
📄 ANNA KOMNENA, 1996, “Alexiad. Anadolu’da ve Balkan Yarımadası’nda İmparator Alexias Komnenos Dönemi’nin Tarihi. Malazgirt Sonrası”, çeviren: Bilge Umar, İnkılâp Kitabevi, İstanbul.
📄 ANONİM, 1992, “Tevârih-i Âl-i Osman”, –F. Giese neşri-, hazırlayan: Nihat Azamat, İstanbul.