1
Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi, Seyahat İşletmeciliği ve Turizm Rehberliği
Abstract
Hac ile “dinî turizm” birbirinden hem farklı yönlere hem de ortak paydalara sahiptir. Bu ortak paydalardan biri, inanç noktasında “hac mekânı” ve turistik anlayış çerçevesinde “turistik destinasyon” olarak değerlendirilen mekânlardır. Hacıların ve turistlerin, aynı zaman diliminde bulunabildikleri bu mekânlar, Tanrı’nın bir tezahürü olarak doğal şeylerden soyutlanmış kutsal mekânlardır. Onlar, kutsallık duygusunun somutlaşmış göstergesi olarak profanlığını kaybetmiş hem hac hem de turistik mekânlardır. Meryem Ana Evi/Kilisesi de bu mekânlardan bir tanesidir. Efes’te bulunan mekân, Hıristiyanlarca hac mekânı olarak kabul edilmekle birlikte diğer din mensuplarınca da “inanç turizmi” anlayışı çerçevesinde ziyaret edilmektedir. Bu bağlamda makalemizde, Hac, Dinî Turizm, Kutsal ve Mekân kavramları hakkında kısa bilgi verilmiş, ardından Hac ve Dinî turizmin ortak paydası Kutsal Mekân algısına genel bir bakış yapılmıştır.
Keywords
Hac,dinî turizm,kutsal,mekân,Meryem Ana Evi/Kilisesi
How to Cite
KÜÇÜK, M. A. (2018). Hac ve Dinî Turizmin Ortak Kutsal Mekânı:“Meryem Ana Evi/Kilisesi”. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 85–106. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1883
📄ADAM, B., 2013, “Dinler Tarihi”, Ed.Ahmet Hikmet Eroğlu, Ankara, Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Yayınları.
📄AKSAKAL, A.H., 2006, “Manisa ve Mesir”, Manisa.
📄ARSLAN, M., 2005, “Türk Destanlarında Evren Tasarımı”, Prof. Dr. Fikret Türkmen Armağanı, İzmir, s. 65-75.
📄ASLAN, F.; ASLAN, E.; ATİK, A., 2015, “İç Mekanda Algı”, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, C. 5, S.11, s. 139-151.
📄ATASAGUN, G., 2006, “Ziyaret Fenomeni”, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21, s. 33-60.
📄AVCI, M., 2001, “İzmir’deki Hıristiyan Dini Cemaatler”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, Dokuz Eylül Üniversitesi.
📄AVCI, E., 2011, “İzmir’in İnanç Turizmi Potansiyelinin Seyahat Acentaları Açısından Değerlendirilmesi”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın, Adnan Menderes Üniversitesi.
📄AYDIN, A.A., 1968, “Hacc İbadeti ve Hacc Menasiki'nin Hikmetleri”, Diyanet Dergisi, C.7, S. 68-69, s. 31-34.
📄AYDIN, M., 1995, “Hıristiyan Kaynaklarına Göre Hıristiyanlık”, Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
📄AYDIN, M., 2008, “Dinler Tarihine Giriş”, Konya, Nüve Kültür Merkezi.
📄AYDIN, M., 2015, “I. İznik (M.S.325) ve Efes (M.S. 431) Konsilleri Doğrultusunda Hıristiyanlık'ta Hz. Meryem Kültü’nün Gelişimi”, Türk İslam Medeniyetleri Akademik Araştırma Dergisi, Yaz, S. 20, s. 9-18.
📄BAJC, V., 2006, “Christian Pilgrimage Groups in Jerusalem: Framing the Experience Through Linear Meta-Narrative”, Journeys, Vol. 7, Issue 2: 102, s.101-128.
📄BAKKAL, A., 2007, “Hz. İbrahim ve Hac”, Hz. İbrahim, Ed. Ali Bakkal, Urfa 2007, 123-148.
📄BEŞIŞIK, G., 2013, “Sinema ve Mimarlıkta Mekan Kurgusu ve Kavrayışı”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, Dokuz Eylül Üniversitesi.
📄BOZKURT, M., 2009, “Kabe Tarihi ve Hac Rehberi”, Ankara.
📄BREMER, T., 2005, “Tourism and Religion”, Encyclopedia of Religion, United States of America, C. 13, s. 9262-9263.
📄BULUT, Z., 2012, “Türkiye’de İnanç Turizmi Kapsamında Selçuk Aziz Yuhanna Bazilikası’nın Turistik Ürün Potansiyeli ve Tanınmışlık Düzeyi Üzerine Bir Araştırma”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, Gazi Üniversitesi.
📄BÜYÜKKOLANCI, M., 1991, “Efes St. Jean Kilisesi”, Ege Mimarlık Dergisi, s. 9.
📄CANDUR, H. T., 2015, “Phrygia Bölgesi Azizleri Ve Hac Merkezleri”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Denizli, Pamukkale Üniversitesi.
📄CESUR, K., 2007, “Haccın Fıkhî Boyutu”, Din ve Hayat, TDV, İstanbul Müftülüğü Dergisi, S. 3, s. 74-79.
📄CEYLAN, E., 2013, “Meryem Ana Evi”, Büt Dergisi, S. 9, s. 40-45.
📄CHEMIN, E., 2011, “Pilgrimage in a Secular Age”, University of Exeter, United Kingdom, A Thesis For The Degree Of Doctor Of Philosophy In Sociology, November.
📄COX, J. L., 2004, “Kutsalı İfade Etmek”, Çev. Fuat Aydın, İstanbul, İz Yayıncılık.
📄ÇEVIK, M., 1997, “Kutsal Hakkında Epistemolojik ve Ontolojik Bir Sorgulama”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Şanlıurfa, Harran Üniversitesi.
📄ÇEVIK, M., 2007, “Kutsal’ın Anlam Alanı”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 13, s. 130-142.
📄ÇOBANOĞLU, Ö., 2011, “Türk Edebiyatının Mitolojik Kaynakları”, Ed. Ömür Ceylan-Adem Koç, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi.
📄DAVIDSON, L.K.; GITLITZ, D.M., 2002, “Pilgrimage from The Ganges to Graceland”, England.
📄DEUTSCH, B. F., 1965, “Our Lady of Ephesus”, Mılwaukeee, The Bruce Publishing Company.
📄DURKHEIM, E., 2005, “Dini Hayatın İlkel Biçimleri”, Çev. Fuat Aydın, İstanbul, Ataç Yayınları.
📄ELIADE, M., 1991, “Kutsal ve Dindışı”, Çev. Mehmet Ali Kılıçbay, Ankara, Gece Yayınları.
📄ELIADE, M., 1994, “Ebedi Dönüş Mitosu”, Çev. Ümit Altuğ, Ankara, İmge Kitabevi Yayınları.
📄ELIADE, M., 2003, “Dinler Tarihine Giriş”, Çev. Lale Arslan, İstanbul, Kabalcı Yayınevi.
📄ELIADE, M., 2005, “Dinler Tarihi”, Çev. Mustafa Ünal, Konya, Serhat Kitabevi.
📄EROĞLU, A. H., 2015, “Hıristiyanlık”, Dinler Tarihi El Kitabı, Ed. Baki Adam, Ankara.
📄FANT, C.E.; REDDISH, M., 2003, “Biblical Sites in Greece and Turkey”, New York, Oxford University Press.
📄GEDECHO, E. K., 2014, “Challenges of Religious Tourism Development:The Case of Gishen Mariam, Ethiopia”, American Journal of Tourism Research, Vol. 3, No. 2, s. 42-57.
📄GHADAMI, M., 2012, “The Role of Islam in The Tourism Industry”, Elixir Mgmt. Arts 52, 11204-11209.
📄GUILEY, E., 2001, “Mary, Blessed Virgin, John The Divine”,The Encyclopedia of Saints, USA, Facts on File, s. 184-185, 235-237.
📄GÜÇ, A., 1999, “Dinlerde Mabet ve İbadet”, İstanbul, Esra Fakülte Kitabevi.
📄GÜNAY, Ü., 2003, “Türk Halk Dindarlığının Önemli Çekim Merkezlerinden Biri Olarak Dini Ziyaret Yerleri”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 15, 2, s. 5-36.
📄GÜNDÜZ, Ş., 2008, “İslam Dışı Dinsel Geleneklerde Kurban ve Hac”, Kuranî Hayat, Yıl 1, S. 3, s. 25-40.
📄GÜNGÖR, H., 2016, “Geleneksel Türk Dinî İnanışlarında Kutsal Mekân/Ziyaret Yerlerinin Oluşumu”, Prof. Dr. Abdurrahman Küçük’e Armağan, Ankara, s. 676-685.
📄KILIÇ, S., 2001, “Kutsalın Tezahürü ve Kur’an’da Taş Kavram Alanı”, EKEV Akademi Dergisi, C. 3, S. 1, Bahar, s. 1-23.
📄KIYAK, A., 2012, “Halk Dindarlığı Bağlamında Kutsal Mekân Anlayışı–Baskil Örneği”, Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 2, 2, s. 159-181.
📄KOÇ, Y., 1984, “Determinizm ve Mekân”, İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
📄KUTLUER, İ., 2003, “Mekân”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 28, Ankara, s. 550-552.
📄KÜÇÜK, A.-TÜMER, G.-KÜÇÜK, M. A., 2015, “Dinler Tarihi”, Ankara, Berikan Yayınevi.
📄KÜÇÜK, M. A., 2013, “Din-Turizm İlişkisi Çerçevesinde Yahudilikte, Hıristiyanlıkta ve İslamiyette Hac Uygulamasına Genel Bakış”, Dinî Araştırmalar Dergisi, C. 16, S. 42, Ocak-Haziran, s. 101-128.
📄KÜÇÜK, M.A., 2015a, “İnanç turizmi Açısından Türkiye’de Dinî Mekânlar (Yahudilik-Hıristiyanlık Örneği)”, Ankara, Berikan Yayınevi.
📄KÜÇÜK, M. A., 2015b, “Kuran’daki ‘Renk’ Algısına ‘Mitolojik ve İkonografik Açıdan’ Karşılaştırmalı Bir Bakış”, TİDSAD, Yıl: 2, S. 2, Mart, s. 19-54.
📄KÜÇÜK, M. A., 2016a,“Kutsal Kitap Anlayışı (Yahudilik, Hıristiyanlık, İslam Örneği)”, Ankara, Berikan Yayınevi.
📄KÜÇÜK, M.A., 2016b, “Anadolu’daki Arzı Mevud:Urfa”, İTOBİAD, C. 5, S. 2, s. 167-196.
📄KÜÇÜK, M.A., 2016c, “İkonografiden İnanca İsa Mesih'in Dirilişi/Paskalya Süreci”, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(8), 230-274.
📄LOPEZ, L., 2013, “How Long Does the Pilgrimage Tourism Experience to Santiago de Compostela Last?”, International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, Volume 1, s. 1-14.
📄MEGEP, 2011, “Eğlence Hizmetleri Tesis Dışı Özel Organizasyonlar”, Ankara, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı.
📄MRÓZ, F.-Mróz, L., 2013, “Pilgrimage And Religious Tourism on The Way of St. James-The First European Cultural Route”, Вісник львівського університету. Серія географічнаВипуск, 43, Ч. 2, s. 366-379.
📄NIEMINEN, K., 2012, “Religious Tourism-A Finnish Perspective”, Thesis Masters of Hospitality Management.
📄OLSEN, D. H.-Tmiothy, D.J., 2006, “Tourism And Religious Journeys”, Tourism, Religion and Spiritual Journeys, Ed. Dallen J. Timothy-Daniel H. Olsen, USA and Canada, s. 1-23.
📄REUMAN, J., 2005, “Mary”, Encyclopedia of Religion, Ed. Lindsay Jones, USA, Vol 9, p. 5751-5755.
📄RINSCHEDE, G., 1992, “Forms of Religious Tourism”, Annals of Tourism Research, Vol. 19, s. 51-67.
📄SARIKIÇIOĞLU, E., 2002, “Din Fenomenolojisi”, Isparta, Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları.
📄SATIŞ, İ, 2012, “8 Numaralı (Kamame) Kilise Defterinin Tanitimi ve Fihristi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 5, S. 21, s. 306-313.
📄SAYIN, E., 2012, “Haccın Kalbine Yolculuk”, İstanbul, Nesil Yayınları.
📄SHINDE, K., 2008, “Religious Tourism: Exploring a New Form of Sacred Journey in North India”, Asian Tourism:Growth And Change, Ed.Janet Cochrane, Amsterdam, s. 245-257.
📄ŞİŞMAN, N., 2007, “Hacılar-Seyyahlar-Turistler”, Din ve Hayat, TDV,İstanbul Müftülüğü Dergisi, S. 3, s. 34.
📄TALA, M. L.-Padurean, A. M., 2008, “Dimensions of Religious Tourism”, Numar Special, Noiembrie, s. 242-253.
📄TAŞKIN, Ç., 2015, “Batı Anadolu Bir Dünya Mirası Efes Antik Kenti”, Parlamento Dergisi, Eylül, S. 28, s. 37-39.
📄TAŞPINAR, İ., 2014, “Doğu Dinlerinde Hac İbadeti Hinduizm ve Budizm” İstanbul, Bilge Kültür Sanat Yayınevi.
📄TAŞPINAR, İ., 2015, “Müzakere”, Bütün Yönleriyle Hac, Ed. Murat Sülün, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 55-62.
📄THİERRY, E., 1985,“Meryem Ana Evinin Esrarı”, İzmir.
📄---------, 2010, “Tora ve Aftara”, (2. Kitap), Çev. Düz. Moşe Farsi, Açıklama Çev. Ekibi, Diana Yanni v.d., Ed. İtshak Haleva v.d., Danışman Eliyau Koen, Gözlem Gazetecilik ve Yayın A.Ş., İstanbul.
📄TUĞRUL, S., 2010, “Ebedi Kutsal Ezeli Kurban”, İstanbul, İletişim Yayınları.
📄TÜMER, G., 2011, “Hıristiyanlıkta ve İslamda Hz. Meryem”, Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
📄--------, 1983, “Türkçe Sözlük”, C.I-II, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
📄UNİTED NATİONS, 2010, “International Recommendations for Tourism Statistics 2008”, New York.
📄VERGOTE, A., 2002, “Kutsal”, Çev. Halife Keskin, Asım Yapıcı, Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 2, Temmuz-Aralık, s. 205-235.
📄YAVUZ, Ö.F., 2005-2006, “Kur’an’da Kutsal Mekân, Zaman ve Eşya Kavramlarının Sembolik Değeri”, Milel ve Nihal İnanç, Kültür Ve Mitoloji Araştırmaları Dergisi, Yıl 3, S. 1 -2, Aralık-Haziran, s. 39-68.