Birinci Dünya Savaşı Asker Zayiatının Tespitinde Henüz Bilinmeyen Önemli Bir Kaynak: “Ahz-ı Asker Kalem Riyasetleri Şifre-i Mevrude Defterleri”
Abstract
Osmanlı Devleti açısından Birinci Dünya Savaşı’nın önemli problemlerinden birisi savaşta ne kadar zayiatın olduğunun tam tespitinin yapılamamış olmasıdır. Osmanlının savaştığı hemen bütün cephelerdeki kayıplarla ilgili verilen rakamlar tartışmaya açık görünmektedir. Ancak, konuyla ilgili kaynaklar değerlendirildikçe, zayiatla ilgili daha doğru rakamlara ulaşılabilecektir. Günümüz kurumsal karşılığı ile Askeralma Bölge Başkanlıkları diyebileceğimiz “Ahz-ı Asker Kalem Riyasetleri”nce tutulan bugünkü karşılığı ile Gelen Evrak Defteri anlamına gelen “Şifre-i Mevrude Defterleri”nde, dönemin cephe ve cephe gerisi faaliyetleri, lojistik çalışmalar ve özellikle personel durumu hakkında önemli kayıtlar bulunmaktadır. Bu araştırmada, tarih literatüründe ilk kez “Ahz-ı Asker Kalem Riyasetleri Şifre-i Mevrude Defterleri”nin, Birinci Dünya Savaşı lojistik faaliyetlerinin özellikle “şehid, esir, kayıp” asker zayiatının tespitinde nasıl bir kıymet içerdiği hususu örneklerle ortaya koyulmuştur.