Açık Erişim

Anadolu Selçuklu Sanatında İki Eksenli Sonsuz Karakterli Bitkisel Kompozisyonlar

Abstract

Anadolu Selçuklu sanatında süslemeler; geometrik, bitkisel, figüratif ve yazı başlıkları altında incelenmiştir. 12. yy sonlarından 13. yy ilk yarısına kadar yoğun olarak kullanılan geometrik süslemeler,  Selçuklunun ilk yapılarında dahi belirli bir gelişmişlik düzeyiyle kendisini göstermiştir. 13. yy sonlarına doğru yapıları, daha çok bitkisel kompozisyonlar bezemektedir. Önceleri küçük bordürler üzerinde karşılaşılan bitkisel süslemeler zamanla taçkapının bütün yüzeyinde kullanılmaya başlanmıştır. Yüzlerce farklı forma ulaşabilen bitkisel kompozisyonların büyük bölümünü sınırlı ve tek eksenli sonsuz karakterli kompozisyonlar oluşturmaktadır. Ana bordürlerde kullanımı yaygınlaşan bitkisel kompozisyonların iki eksenli sonsuz karakterli olanlarına Anadolu Selçuklu sanatında az rastlanmaktadır. Bu durum Anadolu Selçuklu sanatında, bitkisel süslemenin gelişiminin geometrik süsleme kadar tamamlanamadığı şeklinde yorumlanabilir. Ayrıc buna bitkisel kompozisyonların yoğun olarak kullanıldığı sürenin kısa oluşunun da neden olduğu söylenebilir.  Araştırmada; sayıları oldukça az olan iki eksenli sonsuz karakterli bitkisel kompozisyonların Anadolu Selçuklu yapılarında tespit edilerek özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

 

Keywords

How to Cite

BULUT, M. (2020). Anadolu Selçuklu Sanatında İki Eksenli Sonsuz Karakterli Bitkisel Kompozisyonlar. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 15(29), 29–46. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1917

References

📄 Bozer, R. (1992). 15. Yüzyılın Ortasına Kadar Anadolu Türk Sanatında Ahşap Kapılar, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
📄 Bulut, M. (2017). “Geometrik Sistemin Çözümlenmesi Selçuklu Örnekleri Üzerine Birkaç Girişim”, Sanat Tarihi Dergisi, S. XXVI/1, İzmir, s. 27-44.
📄 Bulut, M. (2019). “Anadolu Selçuklu Sanatında Kompozisyon-Derz İlişkisi”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S: 42, Erzurum, , s. 254-265.
📄 Doğanay, A. (2009). Osmanlı Tezyinatı, Klasik Devir Osmanlı Hanedan Türbeleri 1522-1604, Klasik Yayınları, İstanbul.
📄 Dursun, Ş. (2016). Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Süsleme, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya,