Anadolu Selçuklu Sanatında İki Eksenli Sonsuz Karakterli Bitkisel Kompozisyonlar
Abstract
Anadolu Selçuklu sanatında süslemeler; geometrik, bitkisel, figüratif ve yazı başlıkları altında incelenmiştir. 12. yy sonlarından 13. yy ilk yarısına kadar yoğun olarak kullanılan geometrik süslemeler, Selçuklunun ilk yapılarında dahi belirli bir gelişmişlik düzeyiyle kendisini göstermiştir. 13. yy sonlarına doğru yapıları, daha çok bitkisel kompozisyonlar bezemektedir. Önceleri küçük bordürler üzerinde karşılaşılan bitkisel süslemeler zamanla taçkapının bütün yüzeyinde kullanılmaya başlanmıştır. Yüzlerce farklı forma ulaşabilen bitkisel kompozisyonların büyük bölümünü sınırlı ve tek eksenli sonsuz karakterli kompozisyonlar oluşturmaktadır. Ana bordürlerde kullanımı yaygınlaşan bitkisel kompozisyonların iki eksenli sonsuz karakterli olanlarına Anadolu Selçuklu sanatında az rastlanmaktadır. Bu durum Anadolu Selçuklu sanatında, bitkisel süslemenin gelişiminin geometrik süsleme kadar tamamlanamadığı şeklinde yorumlanabilir. Ayrıc buna bitkisel kompozisyonların yoğun olarak kullanıldığı sürenin kısa oluşunun da neden olduğu söylenebilir. Araştırmada; sayıları oldukça az olan iki eksenli sonsuz karakterli bitkisel kompozisyonların Anadolu Selçuklu yapılarında tespit edilerek özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.