Açık Erişim

İstanbul Merkez Efendi Külliyesi Haziresi Hattat İmzalı Mezar Taşları

1 Yalova Üniversitesi, İslâmi İlimler Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü

Abstract

Merkez Efendi Külliyesi Haziresi İstanbul’un önemli ziyâret mekânlarından biri olan Merkez Efendi’nin (ö.1552) türbe ve tekkesi etrafında gelişmiştir. Mevcut şâhidelerden hareketle XVIII. yüzyılın ortalarından itibaren defin yapılmaya başlandığı görülmektedir. Gerek Osmanlı gerekse Cumhuriyet dönemlerinde yoğun defin yapılan bir hazire olmuştur. Bundan dolayı haziredeki mezarların yarısı Cumhuriyet dönemine aittir. Her ne kadar bir tekke haziresi şeklinde oluşumuna başlamış olsa da toplumun farklı meslek, sınıf ve tabakalarından kişiler de buraya defnedilmiştir. Hazirenin gelişimini Merkez Efendi Tekkesi’nin Osmanlı dönemi İstanbul’unda Sünbül Efendi Tekkesi’nden sonra HalvetîSünbülîliğin ikinci önemli merkezi olması etkilemiştir. Ayrıca Cumhuriyet döneminde Kenan Rıfâî’nin (ö. 1950) ve sonrasında müntesiplerinin buraya defnedilmesi hazirenin günümüze kadar gelişimini devam ettirmesini sağlamıştır. Böylece iki yüz yirmi dört mezarın bulunduğu büyük bir hazire meydana gelmiştir. Hazirelerde bulunan taşlar farklı açılardan değerlendirmelere tabi tutulan araştırmalara konu olabilmektedir. Çalışmamız ise hazirede bulunan hattat imzalı mezar taşları üzerine yoğunlaşmıştır. Hazirede on bir ayrı hattata ait yirmi altı mezarda imza tespit edilmiştir. Burada imzası bulunan hattatlar arasında Sâmi [Efendi], Mahmud Cemâleddin, Emin [Efendi], Sû’ud, Halim [Özyazıcı] , Hâmid [Aytaç], Aydın [Yüksel], Kemal [Batanay] ve Nuri [Efendi] bulunmaktadır. Haziredeki hattat imzalı mezar kitabelerinin tamamı incelenerek hem sanat tarihi hem de hat tarihi açısından Merkez Efendi Hazire’sinin önemi belirlenmeye çalışılmıştır.

Keywords

How to Cite

SÜRÜN, M. . (2022). İstanbul Merkez Efendi Külliyesi Haziresi Hattat İmzalı Mezar Taşları. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 17(34), 305–330. https://doi.org/10.5281/zenodo.6468611

References

📄 Acar, M. Ş. (2004). Ünlü Hattatların Mezarları: Gelimli Gidimli Dünya, İstanbul: Gözde Yayınevi.
📄 Açıkgözoğlu, A. S. (1995). Eyüp Sultan Civarında İmzalı Mezar Taşları, (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 1995).
📄 Açıkgözoğlu, A. S. (2005). “Hekimoğlu Ali Paşa Câmii Hazîresi”, Kaybolan Medeniyetimiz-Hekimoğlu Ali Paşa Câmii Hazîresi’ndeki Tarihî Mezar Taşları, 16-25.
📄 Berk, S. (2000). “Eyüp Sultan Sınırları İçersinde Hattat Mustafa Rakım’a Ait Mezartaşı Kitabeleri”, Tarihi, Kültürü ve Sanatıyla Eyüp Sultan Sempozyumu III Tebliğler, İstanbul: Eyüp Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü, s. 242249.
📄 Berk, S. (2016). Zamanı Aşan Taşlar-Zeytinburnu’nun Tarihi Mezar Taşları (2. Baskı), İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi.