Bu çalışmada Yunanistan’ın Selanik şehrinde yer alan Hortacı Camii tarihi geçmişi ve fiziksel değişimleri ile incelenmektedir. Yapı, bir Roma mabedi olarak 4. yüzyılda inşa edilmesinin ardından Hristiyanlığın kabulü ile kilise, Osmanlı Devleti’nin Selanik sınırlarında egemenlik kurması ile de cami olarak kullanılmıştır. Selanik’in Yunanistan’a geçmesi ile tekrar kiliseye dönüştürülmüştür. Tarih boyunca geçirmiş olduğu bu dönüşümler, yapı üzerinde fiziksel olarak izlerini bulundururken aynı zamanda geçmişin yorumlanmasında da toplumsal ve kültürel yansımalarıyla önem ifade etmektedir. Özelleşmiş yapılar olmaları ibadet mekânlarının dönüşüm ve yeniden işlevlendirme süreçlerini incelemeye değer kılmaktadır. Günümüzde müze olarak ziyaret edilebilen Rotonda (Hortacı Camii) da onlardan birisidir ve bu makale kapsamında veri toplamaya yönelik literatür taraması süreci yürütülerek araştırılmıştır. Yapı, tarih içinde geçirdiği dönüşümler ile fiziksel, kültürel ve dini bağlamda ele alınmaktadır. Sonuç olarak ise dini yapı türleri arasındaki dönüşüm dini ritüeller, mekânsal düzenleme ve yönelimler, mimari elemanlar ve sembolik anlamlar açısından değerlendirilmiş, benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur.
Keywords
Yunanistan,Selanik,Rotonda,Hortacı Camii
How to Cite
Durmaz, E., & Uysal, M. (2023). Bir İbadet Mekanının Dönüşümü: Hortacı Camii (Rotonda). Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 18(36), 205–227. https://doi.org/10.5281/zenodo.7567470
📄Ak, M. (1990). Aşık Mehmed ve Menazırü’l-Avalim’i. İstanbul.
📄Akkoyun, B. (2013). Selanik Hortacı Camii / Rotonda Mabedi. (Erişim: t.ly/MGfV 25 Aralık 2021)
📄Cousinery, P. M. E. M. (1831). Voyage dans la Macédoine. Paris.
📄Erdem, S. (1991). Ayak. TDV İslam Ansiklopedisi. TDV İslam Araştırmaları Merke-zi.
📄Eşmeli, İ. (2019). Dinlerde Mabed-İbadet İlişkisi (Yahudilik Örneği). Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6(11), 24–43.
📄Eyice, S. (1954). Yunanistan’da Türk Mimari Eserleri-I. Türkiyat Mecmuası, 11, 157–182.
📄Eyice, S. (1993). CAMİ. TDV İslam Ansiklopedisi. TDV İslam Araştırmaları Merkezi.
📄Eyice, S. (1998). Hortacı Süleyman Camii. TDV İslam Ansiklopedisi. TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
📄Gökbilgin, T. (1953). Yunanistan’da Türk Eserleri: Bir Seyahatten Hatıralar. Bilgi, 76.
📄Halaçoğlu, N. K. (2020). Nüfus Mübadelesi Sonrası Yunanistan Veria (Karaferye) Şehrinde Ev Olarak Kullanılan Camiler. Tarih ve Gelecek Dergisi, 6(3), 1109–1133. doi:10.21551/jhf.799390
📄Kahraman, S. A., Dağlı, Y. ve Dankoff, R. (2003). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (C. 8). İstanbul: YKY.
📄Karataş, G. (2018, 11 Aralık). Günümüzde Osmanlı izlerinin silindiği bir zaman-lar Hortaç Süleyman Efendi (Hortacı) Camii (1591) Selanik [Fotoğraf].
📄Kiél, M. (1970). Notes on the history of some Turkish monuments in Thessaloniki and their founders. Balkan studies, 11, 123–156.
📄Kiel, M. (2009). Selanik. TDV İslam Ansiklopedisi. TDV İslam Araştırmaları Merke-zi.
📄Lowry, H. W. (2012). Madalyonun Diğer Yüzü, Yunanistan’da Osmanlı Camileri &Türbeleri: Yıkılan, İhmal Edilen, Dönüştürülen, Yeniden Dönüştürülen ve Restore Edilen. Balkanlarda Osmanlı Vakıfları ve Eserleri Uluslararası Sempoz-yumu, ss. 43–44. Ankara.
📄Mallinson, M. D. S. (2004). Mosque/Churches of the Sudan. Azania: Archaeological Research in Africa, 39(1), 225–241. doi:10.1080/00672700409480400
📄Öz, N. (2017, Haziran). Theodosius Döneminde Roma İmparatorluğu. (Yayımlanma-mış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
📄Safa, L. (2017). Osmanlı Döneminde Selanik. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
📄Yapar, B. (2007). Yunanistan’daki Türk Eserlerinde Kitabeler (Dedeağaç, Dimetoka, İskeçe, Gümülcine, Selanik, Kavala, Yenice-Karasu). İstanbul.
📄Yazıcı, N. (2011). Osmanlı Mimarlığında XVI. Yüzyılın Önemli Bir Banisi: Yemen Fatihi Gazi Sinan Paşa ve Camileri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(17), 437–456.
📄Yıldız, A. (2013). Camiye Çevrilen Kiliselerin Koruma Anlayışı Bağlamında İnce-lenmesi: Vize Ayasofyası ve Kıyıköy Camii Örneği. E. Benian ve S. Kartal (Ed.), VIII. Uluslararası Sinan Sempozyumu içinde (ss. 137–144). Edirne: Trakya Üniversitesi.
Aynı yazar(lar)ın dergideki en çok okunan makaleleri