1
NEÜ. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi,
2
NEÜ. Eğitim Bilimleri Enstitüsü İlköğretim Anabilim Dalı Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi, Konya.
Abstract
Türklerin keşif hareketleri sayesinde yabancısı olmadıkları, her bakımdan elverişli ve güvenli olduğunu bildikleri Anadolu topraklarına yoğun olarak yerleşmeleri Malazgirt Savaşı (1071) sonrasında gerçekleşmiştir. Özellikle önemli bir güç unsuru olarak ortaya çıkan Selçuklularla birlikte birbiri ardınca devam eden göçler sayesinde Anadolu, hızlı bir Türkleşme ve İslamlaşma sürecine girmiştir. Siyasi ve içtimai istikrarın hemen hemen sağlandığı bu coğrafyanın daimî bir Türk toprağı haline getirilmesinde göçlerle Anadolu’ya gelen âlim, şeyh ve dervişlerin rolü büyüktür. Tarikat ehli bu unsurlar Orta Asya’da filizlenen tasavvufi faaliyetler neticesinde toplum hayatı üzerinde önemli etkiler bırakmışlardır. Tasavvuf cereyanları, XII. yüzyıldan itibaren başkent Konya ve çevresinde yaygınlaşmaya başlamış, bu harekete mensup kişilerce devletin de desteğiyle farklı tarikatlara bağlı çok sayıda tekke ve zaviye inşa edilmiştir. Selçuklular döneminden itibaren bir Türk-İslam yerleşim bölgesi olan Belviran Kazası’nda tasavvuf hareketinin bir yansıması olarak ismi belirtilmeyen üç köyle birlikte 28 köyde toplam 34 tekke ve zaviye bulunuyordu. Bunlardan dördü Yesevilik, biri Mevlevilik ve ikisi Halvetilik tarikatları ile bağlantılı tasavvuf yapıları idi.
Keywords
Anadolu,Belviran,Tasavvuf,Yesevilik,Mevlevilik ve Halvetilik,Tekke,Zaviye
How to Cite
KÜÇÜKDAĞ, P. D. Y., & SİLAY, G. (2015). Osmanlı Döneminde Belviran Kazasi’nda Tasavvuf, Tekke ve Zaviyeler. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 10(20), 19–50. Geliş tarihi gönderen https://rrpubs.com/index.php/timad/article/view/1803
📄COŞKUN, F., 1996, “888/1483 Tarihli Karaman Eyaleti Vakıf Tahrir Defteri”
📄(İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek
📄LisansTezi), İstanbul.
📄Karaman Vilâyeti Vakıfları, (haz. Seyit Ali Kahraman), Kayseri Büyükşehir
📄Belediyersi Kültür Yayınları, Kayseri 2009, s. 125.
📄Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri (937/1530), I, Ankara
📄Diğer Yayınlar
📄AŞKAR, M., 1999, “Bir Türk Tarikatı Olarak Halvetiyye’nin Tarihî Gelişimi ve
📄Halvetiyye Silsilesinin Tahlili”, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi,
📄XXXIX, s. 535-563.
📄BARKAN, Ö. L., 1942, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon
📄Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler, I, İstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk
📄Dervişleri ve Zâviyeler”, VD, S. 2, s. 279-386.
📄CERAN, A. Ş., 1999, “Tarihi ve Sosyo Kültürel yönden Konya-Çumra:
📄Alibeyhüyüğü“, Konya.
📄__________ , “Konya Alibeyhüyüğü Kuzviran (Kuzören) Şeyh Hocenti Zaviyesi
📄Vakfiyesi”, Türk Araştırmaları Dergisi, S. 5 (1999), s. 171-181.
📄ÇİFTÇİOĞLU, İ., 2005, “Karamanlı Eğitim Öğretim Müesseseleri”, Karaman Tarihi
📄ve Kültürü II, Karaman Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları,
📄İstanbul, s. 501-530.
📄ERASLAN, K., 1989, “Ahmed Yesevî”, DİA, II, İstanbul, s. 159-161.
📄ERDOĞRU, M. A., 1994, “Karaman Vilâyeti Zâviyeleri”, Tarih İncelemeleri
📄Dergisi, S. 9, s. 89-158.
📄__________ , “Murad Çelebi Defteri: 1483 Yılında Karaman Vilâyetinde Vakıflar II”,
📄Tarih İncelemeleri Dergisi, S. 2 (2003), s. 99-140.
📄FREDERICK De JONG, 2005, “Mustafa Kemâleddin el-Bekrî (1688-1749): Halvetiyye Geleneğinin Yeniden İhyâsı ve İslâhı”, (çev. Ramazan Muslu), Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11, s. 69-83.
📄KARA, M., 1980, “Din, Hayat, Sanat Açısından Tekke ve Zaviyeler“, Dergah Yayınları, İstanbul.
📄__________, 2011, “Tekke”, DİA, XL, İstanbul, s. 368-370.
📄KARTAL, A., 2010, “Anadolu Selçuklu Devleti Döneminde Tasavvuf”, Şiraz’dan
📄İstanbul’a Türk-Fars Kültür Coğrafyası Üzerine Araştırmalar, Kurtuba Kitap, İstanbul, s. 332-343.
📄KÖPRÜLÜ, F., 1991, “Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar“, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara
📄KÜÇÜKDAĞ, Y., 1995, “II. Bâyezid, Yavuz ve Kanûnî Devirlerinde Cemâli Ailesi”, Aksarayi Vakfı Yayınları, İstanbul.
📄__________, 2005, “Konya’da Bir Mevlevî Manzumesi: Pîrî Mehmed Paşa Zâviyesi ve
📄Vakfiyesi”, Türk Tasavvuf Araştırmaları, Çizgi Kitabevi, Konya, s. 117-146.
📄__________, 2005, “Osmanlı Döneminde Konya’nın Tasavvufî Hayatına Kısa Bir
📄Bakış”, Türk Tasavvuf Araştırmaları, Çizgi Kitabevi, Konya, s. 355-366.
📄__________, 2005, “Konya’da Osmanlı Döneminde İnşa Edilen Tekke ve Zaviyeler”,
📄Türk Tasavvuf Araştırmaları, Çizgi Kitabevi, Konya, s. 367-380.
📄OCAK, A. Y., 1996, “Babaîler İsyanı: Aleviliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu’da